Herfst in de Creuse

Bladeren harken maar wel met zomerse temperaturen!
 

Ondanks dat ik enorm lang niks van me heb laten horen, zag ik aan de teller dat jullie, trouwe lezers, er nog steeds zijn. Enorm leuk, bedankt ook, en een absolute aanmoediging om in de pen te blijven kruipen en jullie op de hoogte te houden van onze avonturen in de Creuse. Want er is weer genoeg te vertellen. Zo laat onze nieuwe woonomgeving momenteel de prachtigste herfsttinten zien, de toppen van de bomen kleuren geel, oranje en rood. We zien nu regelmatig herten en beverratten en de eerkhoorns buitelen in de tuin over elkaar heen op zoek naar hazelnoten. Daarentegen beleefden we nog wel zomerse temperaturen van 24 graden. Ik heb deze bijzondere combinatie aangegrepen om enkele mooie herfstwandelingen te maken en bedacht dat we ons gelukkig mogen prijzen in zo'n paradijselijke omgeving te wonen. Uit veiligheid ben ik wel op de verharde wegen gebleven en heb ik de bossen gemeden. Want met de herfst komen ook de jagers, een eeuwenoude traditie die hier nog springlevend is en waar je als bewoner simpelweg niet aan ontkomt, of je het leuk vindt of niet. We zien de jagers in camouflagepakken langs de kant van de weg, grote jachtgeweren op de rug, en Rob zag op een zondag een heel gezin voorbijtrekken, inclusief een jochie van Viggo's leeftijd, in ons eigen weiland. Overal hoor je ze schieten en honden blaffen. Persoonlijk houd ik er niet van, maar het is niet anders. De intrede van de herfst brengt ook met zich mee dat veel mensen - en wij ook - druk in de weer zijn met het aanleggen van voorraden kachelhout. Aangezien de meeste inwoners op het Creusense platteland op hout stoken, is dit voor velen een jaarlijks terugkerend ritueel. Sommige fanatiekelingen sprokkelen hun eigen voorraadje bij elkaar, zoals onze buren Mousse en Martine die er met een loopkar op uit trokken. Een tijdrovende kwestie, tijd die wij althans niet hebben. Boer Didier, die net als boer Christian op onze grond werkt, verkoopt ook kachelhout. Met de tractor en oplegger leverde hij op een zonnige vrijdagmiddag twaalf kuub af, en vroeg zich hardop af of dit voldoende zou zijn. Hij heeft waarschijnlijk de afgelopen extreem koude winter - met een wekenlange vorst van min twintig, nog vers in het geheugen. Wij zaten op dat moment nog in ons modern geisoleerde Nederlandse nieuwbouwhuis, en vertrokken pas naar Frankrijk toen de eerste zonnestralen zich aandienden. Het wordt onze eerste winter in de Creuse, en we zijn benieuwd hoe het ons gaat bevallen. De toppen van de Puy de Dome zien we iedere dag in de verte, en deze hopen we deze winter eens nader te verkennen, zij het trekkend aan een slee met onze jongens, maar wie weet ook wel met de skilatten aan.

Boer Didier leverde twaalf kuub stookhout af.

 

De belangrijkste voorzorgsmaatregelen om de winter enigszins prettig door te komen zijn inmiddels genomen. De zolder is grotendeels geisoleerd en in september heeft een plaatselijk timmerbedrijf nieuwe, eikenhouten kozijnen met dubbel glas geplaatst.

Het huis voor de nieuwe kozijnen.

En met de nieuwe kozijnen.

Rob haalt de oude ramen uit onze slaapkamer. 

 

De Franse timmerman plaatst de nieuwe kozijnen in onze slaapkamer.

Viggo sliep twee nachten zonder raam (wel met de luiken dicht), en dacht dat de uil hem zou komen bezoeken.

Et voila! De kozijnen kleuren nu nog mooier bij het Franse behangetje. Niks meer aan doen!

De oude waterleiding liep in de oude koeienstal nog langs de stenen muur, met grote kans op bevriezing als het straks echt koud gaat worden. Rob heeft deze daarom in de grond gelegd. Hakken en breken dus, maar het is gelukt.

Achterin de oude koeienstal was ooit een 'spagettiwerk' van waterleidingen. Dit heeft Rob inmiddels aanzienlijk vereenvoudigd. Ook heeft hij een nieuwe groepenkast opgehangen omdat hij hier te zijner tijd zijn werkplaats wil realiseren.

En omdat het zulke heerlijke temperaturen waren, was het zo aanlokkelijk om buiten te werken. Dit is de waterput in de tuin, die overwoekerd was door begroeing  en een oud hekwerk. Deze hebben we weggehaald, zodat we hier een nieuwe natuurstenen rand kunnen metselen. Een pomp zal volgend jaar het water naar boven halen zodat we de moestuin wat makkelijker kunnen bewateren. De put zal dan wel eerst verder uitgegraven moeten worden.

 Ons uitzicht vanuit het keukenraam. Kopje koffie, buuf?

Harald en Marina, onze oude buurtjes uit de Vleuterweide, maakten bij ons een tussenstop onderweg van Zuid-Spanje naar Nederland. Lekker bijkletsen in de tuin, gezellig!
 

Viggo heeft de eerste schoolperiode er al weer op zitten en heeft nu twee weken herfstvakantie in het vooruitzicht. Hij kwam thuis met zijn schoolschriften met beoordelingen van de juf, en hieruit blijkt dat hij het hartstikke goed doet op school. Niet zo vreemd, want hij gaat nog altijd iedere dag met veel plezier naar school, ondanks het onchristelijke tijdstip van half 8 's ochtends waarop de schoolbus ons grindpad op rijdt. Ook zijn begrip van de Franse taal lijkt nu snel te vorderen. Hij begrijpt veel, zo niet alles, alleen het spreken lijkt hij nog spannend te vinden en blijft (in tegenstelling tot het Nederlands) beperkt tot korte zinnen. Wat opvalt is dat hij thuis, als hij met Manu speelt, steeds vaker in het Frans praat. Ik doe mijn best thuis zoveel (en zo goed) mogelijk Frans te praten en we lezen veel Franse boekjes samen. Groot voordeel hiervan is dat ik mijn Frans ook verbeter. Ik ben momenteel op zoek naar een leuke vrije tijdsbesteding voor Viggo; gelukkig is er wat dat betreft keuze genoeg. Voetbal, judo, dansen, muziek, een circusschool, het is in Auzances allemaal mogelijk. Ik kwam er alleen niet goed achter wat hij leuk vond, en kreeg alleen vage antwoorden zoals: 'Ik ga die Franse kindjes echt niet op de grond gooien hoor' (toen we het over judo hadden). De oplossing diende zich vanzelf aan. Een paar maanden geleden is vlakbij ons een nieuw Nederlands gezin neergestreken, met drie kinderen en een enorme schare aan dieren, waaronder zes paarden en een pony. We hebben kennisgemaakt, en de moeder bood aan om Viggo mee te nemen bij de verzorging van de paarden, en hem wellicht in de toekomst te leren paardrijden. Dat leek mij, en Viggo ook, een leuk idee, waar we graag gebruik van maken.
Het verblijf van Manu drie dagen per week bij de Franse gastmoeder Corinne verloopt ook prima. Corinne neemt mijn verzoek om zoveel mogelijk te kletsen met Manu erg serieus, en is altijd in de weer met Franse voorleesboekjes. Een beetje teleurgesteld vertelde ze laatst dat Manu meer geinteresseerd is in kletspraatjes met de eenjarige Miya, een ander oppaskindje bij Corinne met wie hij het erg goed kan vinden. Hij is inmiddels druk aan het praten en iedere dag komen er nieuwe woordjes bij, zowel Nederlandse als Franse. Bijzonder om mee te maken hoe je kind letterlijk tweetalig opgroeit.
Als de jongens weg zijn, zetten Rob en ik ons aan het werk. Rob heeft inmiddels een zogeheten 'Attestation de capacite' voor de koeltechniek in zijn bezit, en is nu een volledig erkend koeltechnisch bedrijf. Met deze erkenning kan hij onder meer koelgassen kopen. Momenteel is hij druk met het zoeken naar leveranciers van (koel)gassen, koeltechnische materialen en gereedschappen, wat wederom gepaard gaat met de nodige bureaucratie (contracten die getekend moeten worden, etc.). Al met al is het een zeer spannende periode, die bij tijd en wijle erg veel moeite en inspanning van ons vergt. "Je moet doorpakken, anders werkt het niet", zei een andere Nederlandse emigrant die al wat langer in de Creuse woont een aantal maanden geleden tegen ons. En zo ervaren we het ook: het is hard werken, doorpakken en soms ook even bij de pakken neerzitten, maar de uitdaging, het avontuur en de persoonlijke ontwikkeling die we ervaren, maken ons verblijf hier nog altijd de moeite waard.

Het gewone leven

Waterpret in la Naute, een meer met camping,
speeltuin, restaurant, workshops, optredens, etc.

De kop van het nieuwe schooljaar is er af. Viggo miste de 'rentree', de eerste schooldag, aangezien we nog in Nederland waren. Maar donderdag was het dan zo ver. Een nieuwe schooltas, een grote op verzoek van de school anders past het schrift er niet in, op wieltjes, met Spiderman ('Spiederman' heet hij hier), vergrootte de voorpret. We hadden besloten Viggo de eerste dag zelf te brengen. De overgang van acht weken 'uitslapen', naar opstaan om kwart voor zeven, vonden we wel erg heftig, ook voor onszelf. Ook konden we dan meteen kennismaken met de nieuwe juf van de Moyenne Section, juf Stephanie. Achteraf gezien hadden we dit beter niet kunnen doen. Hetzelfde tafereel als maanden geleden geschiedde. Een zwaar verdrietige Viggo die zich niet van ons los wilde maken. 's Middags echter reed de schoolbus ons pad op en zagen we een zwaaiende en lachende Viggo achter het raam zitten. De volgende ochtend stapte hij wederom vrolijk en probleemloos in de bus van Monsieur Bernard. Lang leve Monsieur Bernard en zijn schoolbus.
Intussen mocht Manu proefdraaien bij de nounou, de Franse gastmoeder. Toch wel met lood in mijn schoenen - Manu is gedurende de afgelopen zes maanden constant bij ons geweest - pakte ik de avond ervoor zijn rugzakje in. Een appel, brood voor de lunch, extra kleding en cas d'accident. Hij kan tegen betaling bij de gastouder ook een uitgebreid driegangen diner nuttigen, zoals gebruikelijk in Frankrijk, maar aangezien wij onze Nederlandse eetgewoonten nog niet hebben veranderd, vind ik dat niet praktisch. En zo bekeek Corinne, de gastmoeder, kritisch naar wat ik zoal had ingepakt voor onze dreumes. Het in folie ingepakt brood werd met vragende blik uit de tas gehaald en voorzichtig uitgepakt. Gefronste wenkbrauwen. 'C'est quoi ca? Ah! Un sandwich! Mais c'est tout'? Is dat alles? Ze keek me onderzoekend aan, en daarna Manu, speurend naar tekenen van ondervoeding. Ik legde uit hoe wij, Hollandais, het doen met eten, maar terwijl ik onze eetgewoonten uit de doeken deed, voelde ik me Hollandser dan ooit. Later vertelde Corinne dat Manu heerlijk gespeeld had met de twee andere kinderen, en dat ze gezellig samen hadden gegeten. Ik visualiseerde hoe Manu zijn bammetjes verorberde, terwijl de andere kindjes een geurende warme schotel voor zich hadden.
Ondanks alles kan ik morgen met een gerust (moeder)hart aan het werk, en dat is toch ook wel fijn. Rob heeft voor mij een mooie thuiswerkplek gecreeerd, vooralsnog op de slaapkamer. Met een nieuwe bureaustoel, in Nederland gekocht. De afgelopen weken heb ik in Nederland kennisgemaakt met mijn nieuwe collega's en werkzaamheden en ben ik voldoende voorbereid om vanuit huis te werken. We hebben gelogeerd bij opa en oma in Brabant, waar de kinderbedden en kinderspeelgoed als altijd klaar staan en waar het heerlijk vertoeven is. Daarnaast hebben we oma Mien meerder keren bezocht in het verzorgingshuis. Ook dit wederzien deed ons allemaal erg goed. Rob heeft zich  beziggehouden met allerlei regelzaken en de aankoop van koeltechnisch gereedschap. Zelf kon ik door de week terecht in het appartement van mijn schoonmoeder, in onze oude wijk in Vleuten, gezien de afstand naar mijn nieuwe werk. Heel erg leuk, maar ook vreemd om weer in mijn oude, vertrouwde buurt te zijn. We hebben enkele buren bezocht, de laatste 'nieuwtjes' en natuurlijk 'de kinderen' besproken en ouderwets patat gegeten in het 'oude dorp'. Toen ik op een maandagmorgen de wijk uit reed richting A12 zag ik een lange file bij het stoplicht van ouders die hun kinderen op de fiets naar school brachten. Als we niet naar Frankrijk waren vertrokken, had ik daar hoogstwaarschijnlijk ook tussen gestaan, bedacht ik me. En zo ging er nog veel meer door mijn hoofd. Toen we zes maanden geleden vertrokken, lag er een groot en spannend avontuur voor ons; daar werden we volledig door in beslag genomen. Inmiddels zitten we een half jaar in Frankrijk en weten we in grote lijnen wat het leven hier gaat inhouden. Het vergelijken van het oude en het nieuwe leven ligt dan voor de hand. Deze vergelijkingen in enkele oneliners (om in verkiezingstaal te spreken) pakken, valt niet mee. Daarvoor is emigreren te ingrijpend en ons nieuwe leven nog te vers.
Behalve mijn werk was er nog een goede reden voor een bezoek aan Nederland. Mijn ouders gaven namelijk een tuinfeest ter gelegenheid van hun 45-jarige huwelijk en 70ste verjaardagen. Maar wat een pech: hoewel het alle dagen prachtig zomerweer was, kwam het op de dag van het feest met bakken uit de lucht. Op het laatste moment besloten mijn ouders een kachel te huren om de partytent te verwarmen. Zo werd het toch nog een zeer geslaagd feest, met mooie toespraken, en enkele liedjes - geschreven en op de gitaar begeleid - door mijn broer Luc. Kleindochters Eefje, Julia en Noek droegen een zelfgeschreven gedicht voor en onze eigen Viggo zong Frere Jacques in het Frans.

De feestneuzen, 45 jaar getrouwd en zeventig jaar. Ge zuggut nie zegge.

Voor ons vertrek naar Nederland kregen we begin augustus bezoek van Rob's broer Menno en schoonzus Helene. Menno heeft Rob geholpen met allerlei klussen, waarbij de focus lag op het isoleren van de zolder. Twee weken lang hebben ze bijna iedere dag gewerkt, 30 graden of niet. Samen hebben ze een stuk van de schoorsteen hersteld, vier dakramen ingebouwd, een deel van de electra aangelegd en het dak van de zolder geisoleerd en afgewerkt met gipsplaten. Het werk heeft hierdoor een flinke boost gekregen, en we zijn erg blij en dankbaar voor dit gulle gebaar. Ook vierden we Rob's 43ste verjaardag, met een ontbijtje op bed, een verftekening van Viggo, mooie cadeaus, zelfgebakken appeltaart en een dagje uit met Menno en Helene naar het Lac de Vassiviere.



Camille, een leuk meisje dat bij onze buren logeerde, kwam een paar keer spelen.

Menno en Rob plaatsen de lateien in de doorgang van de keuken naar de toekomstige bijkeuken.

Twee dakramen aan de achterkant zitten er in.

Vol bewondering bekijken ze hun eigen kunsten.

Dan is de voorkant aan de beurt. In totaal zijn op zolder vier dakramen geplaatst en is het mooie en lichte ruimte geworden.

Het isoleren van het dak gaat in etappes. Allereerst dampwerende folie.

Vervolgens isolatiedeken.

23-laags speciaal isolatiefolie.

Raggelwerk afgewerkt met gipsplaten. Laat de Creusense winter maar komen.

Rob's eerste verjaardag in la France.

Menno braadt heerlijke hamburgertjes aan het meer.

Een deel van de opbrengst van de groentetuin. De uien vielen tegen, maar courgette komt ons inmiddels de neus uit, zoveel waren het er.

Twee regenbogen!

 

Au travail in de Creuse

Joehoe! Daar ben ik weer. Het duurde even maar vanavond kruip ik maar weer 's in de pen. De reden van mijn afwezigheid: we hebben het druk gehad. Druk? In de groene heuvels van de Limousin? Waarmee in hemelsnaam? Oui, inderdaad, druk was het hier. En waarmee weten we soms zelf niet, maar feit is dat de dagen en weken voorbij razen. Ik dacht en hoopte voor onze emigratie dat de tijd op het Franse platteland minder snel zou gaan dan in de Nederlandse Vinex, maar helaas blijkt dit een utopie. De eerste drie - van de in totaal acht weken schoolvakantie van Viggo - zijn alweer gepasseerd. We hebben in deze weken veel bezoek gehad: mijn ouders kwamen terug met de fiets uit Santiago de Compostella (Spanje), gebruind en afgetraind. Mijn zus en gezin kwamen langs op doorreis naar Spanje en mijn broer en gezin op doorreis naar Zuid-Frankrijk. Over een paar dagen komen Rob's broer en schoonzus, vakantie vieren en helpen met het isoleren van de zolder. Tussen de bedrijven door werken we verder in huis en tuin en ondernemen we leuke dingen met de jongens of gaan we op bezoek bij nieuwe kennissen in de regio. Buurvrouw Martine levert nog wel eens wat jong grut bij ons af, kleinkinderen, kinderen van vrienden, die zich vervolgens bij ons op de trampoline komen vermaken, waarna Viggo, na de eerste verlegenheid, maar mee gaat springen. Hier zijn we erg blij mee, want acht weken met nauwelijks vriendjes of vriendinnetjes is natuurlijk best lang. Manu is met twintig maanden nog minder gericht op sociaal contact en vermaakt zich meestal prima met weinig.
Behalve de handenarbeid bel ik regelmatig in mijn beste Frans met 'de instanties', soms met hulp van mijn lieve buurvrouwen, en petit a petit komen zaken tot stand. Rob is bezig zich in te schrijven als 'artisan' bij de Chambre de Metiers et de l'Artisanat, waarvoor we enkele keren naar Gueret moeten, de hoofdstad van de Creuse, zo'n zeventig kilometer bij ons vandaan. Hij heeft al enkele klussen aangeboden gekregen voor in het najaar, varierend van koeltechnisch tot loodgieterswerk. Bij de Chambre de Metiers werkt een Engelse jongedame die ooit speciaal is aangenomen om alle buitenlandse - veelal Engelse - vaklui bij te staan. We hadden een leuk gesprek, in eerste instantie met een (Franse) bedrijfsadviseur, en het hele gebeuren deed me denken aan mijn werk bij de Kamer van Koophandel in Utrecht waar ik voor vertrek naar Frankrijk werkte. De Engelse bleek een zoontje te hebben van exact dezelfde leeftijd als Viggo, en we spraken over de lange zomervakantie en hoe ze de opvang voor haar zoontje geregeld had. Haar zoontje gaat gedeeltelijk naar een zomeractiviteitenprogramma voor vier tot elfjarigen. Hier had ik Viggo ook voor aan kunnen melden, maar we besloten hier nog even mee te wachten tot hij straks zelf vloeiend Frans spreekt en zich ook tussen onbekende kinderen en leid(st)ers comfortabel voelt. Voor volgende zomer is het zeker een goede optie. De Engelse gaf ons nog wat leuke adresjes om met de kinderen naartoe te gaan en we spraken af elkaar een keer te ontmoeten met de kinderen. Een leuke en nuttige ontmoeting!
Zelf heb ik ook werk gevonden: ik ga in september aan de slag voor een Nederlandse organisatie, en kan vanuit huis werken. In augustus gaan we ruim twee weken naar Nederland, waar ik ingewerkt word. In september vervolg ik het werk in Frankrijk. Viggo gaat dan weer naar school en voor Manu heb ik een 'nounou' gevonden, een Franse gastouder, Corinne genaamd. In ons eigen dorp Lioux les Monges zijn er geen gastouders, zo hoorde ik op het gemeentehuis van de burgemeester. In Merinchal, de dichtstbijzijnde ietwat grotere plaats kreeg ik bij de Mairie een lijst van gastouders, en die ben ik gaan bellen. De eerste bleek zeer geinteresseerd om Manu op te vangen, maar had op dit moment geen andere kinderen. De tweede, Corinne, vangt wel meerdere kinderen op. Belangrijk, vinden we, want Manu kan dan met andere kinderen spelen, en bovendien wordt er met meerdere kinderen ook meer gesproken en pikt hij alvast wat Frans op. Dit maakt de overgang naar school straks makkelijker.
Wij aan het werk, Viggo naar school, Manu naar de gastouder; als we niet uitkijken neemt ons leven na de zomervakantie weer Nederlandse Vinexvormen aan met afspraken, deadlines, breng- en haaltijden, of te wel: Structuur. Maar eerlijk gezegd vind ik dat heel erg fijn. Ik heb er behoefte aan, ben en blijf een Hollandaise. Nieuwe uitdagingen, werk en structuur in de prachtige groene heuvels van de Limousin; ik hoop en denk een mooie combinatie. De tijd zal het leren.

T-shirt van opa en oma met Santiago de Compostella.

En natuurlijk ook eentje voor Manu.

Hout kappen achterin de tuin.

En maar meteen een mooie boshut gemaakt, met Luc, Noek en opa Bert.

En toen namen we maar weer 's een ijsje, met nichtje Noek dit keer.

Boer Christian haalt het graan (cereales) van ons land. Dit is het uitzicht vanuit ons keukenraam. 

Het nieuwe grasveld voor de speeltuin groeit goed.

Wanna dance?

Het leven is zwaar in de Creuse....

Het grindpad is klaar.

De te lage doorgang in de keuken, naar de toekomstige entree en bijkeuken, wordt uitgebroken en verhoogd. 

Het met beton storten van de zijmuren.

Bekisting voor de betonnen lateien om de vijftig centimeter dikke muur te ondersteunen.

Uit een eeuwenoud stuk eiken wordt weer een fraaie latei gemaakt.

Zomervakantie in de Creuse

Viggo wachtend op de schoolbus. Nog twee dagen school en dan begint de zomervakantie die maar liefst acht weken duurt.

Het is momenteel een gezellige boel in de Creuse. Ieder weekend zijn er wel festiviteiten op verschillende plekken, een soiree spaghetti, een soiree dansante, een vide grenier, voor ieder wat wils. De activiteiten worden aangekondigd op fleurige plakkaten bij de plaatselijke middenstand. In ons eigen dorp Lioux les Monges, waar we ongeveer drie kilometer vandaan wonen, werden we uitgenodigd voor 'la Fete de la Saint Martial', met een jaarlijks terugkerend diner voor alle bewoners van het dorp. Buurvrouw Martine, fanatiek lid van de lokale feestcommissie Viva Lioux, kwam de uitnodiging hoogstpersoonlijk brengen en natuurlijk zei ik spontaan dat we er bij zouden zijn. Dit was tenslotte een uitgelezen kans om de bewoners van Lioux te leren kennen. Aangezien er geen dagelijkse voorzieningen zijn - de bakker komt er met een busje - komen we er nooit, een enkel bezoekje aan het gemeentehuis daar gelaten. We rijden er slechts doorheen, meestal onderweg naar Auzances, voor de supermarkt, bouwmarkt, bibliotheek, etc. En dus spreken we er niemand. Lioux les Monges telt zo'n vijftig inwoners. De meerderheid woont er niet permanent, maar in Marseille, Nice, Parijs of Straatsburg, en strijkt er neer tijdens vakanties of langer als het om gepensioneerden gaat. In het voorjaar gaan de luiken in het dorp open, worden de tuinmeubelen afgestoft en komt er een klein beetje leven in de brouwerij. Het plan was om samen met de kinderen naar het etentje te gaan. Geheel in Franse stijl dus, aangezien veel kinderen hier tijdens feestjes probleemloos tot middernacht wat rondhangen of desnoods hangend over een stoel in slaap vallen. Het etentje zou aanvangen om half acht met een aperitief, waarna er rond 9 uur gegeten zou worden. Dit leek ons toch een beetje ondoenlijk worden voor onze petits, waarna we besloten dat ik bij gebrek aan een oppas alleen zou gaan. Er was een feesttent opgezet, en het hele dorp was uitgestroomd voor het jaarlijkse festijn. Madame la mairesse, de burgemeester, heette iedereen welkom en uitte haar blijdschap dat het dorp weer volgestroomd was voor de zomer. Buurvrouw Francoise stelde me voor aan een aantal inwoners en zodoende kwam ik er achter dat er leuke, interessante en geinteresseerde mensen in het dorp wonen. Buurman Marc (84) verhaalde als ieder jaar (zo begreep ik van zijn vrouw) uit Cyrano de Bergerac en kreeg de lachers op zijn hand. Ik bevond me in goed gezelschap, het eten was heerlijk, en het was al pikkedonker toen ik de feesttent weer verliet. Geen straatlantaarn te bekennen, even voelde ik me terug in 'donker Afrika'. Een jochie dat me herkende omdat hij met Viggo in de schoolbus zit, en dat rond middernacht nog aan het voetballen was op straat, vroeg verschrikt of ik 'a pied' was en of ik dan niet bang was. Met enige moeite vond ik mijn auto en reed door de donkere nacht naar huis. Een paar dagen daarvoor hadden we een etentje voor alle ouders van Viggo's school. Op het programma stonden een zangoptreden van de kleuters, een diavoorstelling van de driedaagse schoolexcursie, een etentje en een piano-optreden. Viggo stond zonder enige schroom op het podium temidden van zijn vriendjes, en kreeg van de juf een microfoon in de handen geduwd om samen met enkele andere kinderen 'Frere Jacques' te zingen. U begrijpt: wij glommen van trots. De rest van de avond hebben we Viggo nauwelijks nog gezien, druk spelend met zijn Franse copains. Hij is tot nu toe met stip de best geintegreerde van ons allemaal.

Zangoptreden van de kleuters tijdens schoolfeest. Viggo helemaal rechts.

Ik had voorafgaand aan het feest een gesprek met juf Claudine over Viggo. Aangezien hij nu met de schoolbus gaat, spreek ik haar nooit meer en ik was benieuwd hoe zij vindt dat het met hem gaat. Ze was erg positief, vertelde dat hij goed meedoet met de groep, ze heeft de indruk dat hij het Frans goed begrijpt, dat het zelf Frans spreken beetje bij beetje komt, en dat hij uitstraalt het naar zijn zin te hebben. Een grappig detail: Viggo wilde tot voor kort nooit slapen tussen de middag en ging dan maar wat tekenen. Sinds een paar weken wil hij ook rusten samen met de andere kinderen. "Op de valreep is het ons gelukt", lachtte juf Claudine. Dit middagritueel is van korte duur geweest, aangezien er in de 'moyenne section' waar hij volgend schooljaar naartoe gaat niet meer geslapen wordt. Omdat Viggo met een mooi 'rapport' thuiskwam, gingen we naar de kermis van Merinchal.

De botsautootjes op de kermis in Merinchal.
'Roulez roulez roulez....!!! Oui......superbe...!!!'

Buiten alle sociale activiteiten werkten we verder aan onze droomplek. Het bewerken van de toekomstige speeltuin voor de kinderen (ongeveer 500 vierkante meter, welk kind in Nederland kent deze luxe) kostte de nodige inspanning. Boer Christian had het stuk grond met de trekker gefreesd, waarna we de grond met een gehuurde (kleinere) frees verder verfijnden, harkten, inzaaiden met gras, opnieuw harkten, er met een grondrol overheen gingen en besproeiden. Zwaar werk en dat bij meer dan dertig graden. Nu maar hopen dat er straks sprietjes te zien zijn. We hebben een betonvloer en een afdekvloer gestort in de toekomstige bijkeuken en het grindpad afgewerkt. Tussen de bedrijven door worstelen we ons door de Franse bureaucratie, bellen we met instanties en proberen we zaken zoals kinderbijslag geregeld te krijgen. Dit valt nog lang niet altijd mee en soms is het moeilijk het geduld te bewaren. Maar we hebben wat dat betreft geen keuze en moeten het er mee doen.

Boer Christian freest de grond van de toekomstige speeltuin.

Waarna we de grond met een kleine frees bewerken.

En dan harken, inzaaien, opnieuw harken, aanrollen, sproeien...en wachten of er sprietjes tevoorschijn komen.

Rob ging ook nog los met grote keien. Een leuke plek om 's avonds onder de sterrenhemel bij het kampvuur te zitten. Als barbecue moeten we de vuurplaats nog uitproberen.  

En met het prachtige weer werden er ook de nodige ijsjes genuttigd.