Waar kan ik heen...

Vlak voor de kerstdagen vertrekken we, als altijd, naar Nederland. Ons verblijf in Nederland is altijd hectisch, omdat er zoveel moet - wat we natuurlijk onszelf opleggen - en daar willen we van af. We nemen ons voor meer dingen in Frankrijk te regelen en te kopen zodat we in Nederland ontlast zijn en kunnen genieten van familie- en vriendenbezoek of van gewoon niks doen. Het lukt deels maar het blijft lastig. Op het gebied van spullen is er in Nederland zo veel meer keuze dan in Frankrijk en vaak is het goedkoper. Het aanbod is groter, de winkels dichterbij, de service meestal beter en het digitale aanbod veel overzichtelijker en beter vindbaar. Nu heeft Viggo een cyclocross fiets nodig, waarmee hij met de fietsclub zowel op de weg kan als in de bossen. Tweedehands is er in onze regio niks te vinden, dus zetten we onze zoektocht in Nederland voort, om uiteindelijk in België (mijn ouders wonen niet ver van de Belgische grens) te slagen. De fiets is te mooi (en te duur) om ook als huis-, tuin- en keukenfiets te fungeren en aangezien Viggo's mountainbike naar Manu gaat, speuren we opnieuw het internet af op zoek naar een gebruikte mountainbike. Deze vinden we - via Marktplaats - in Limburg. Rob koopt geregeld gereedschap en andere spullen op internet en vlak voordat we naar Nederland vertrekken, is het bij mijn ouderlijk huis een komen en gaan van pakketbezorgers. Ik trakteer mezelf geregeld op een bezoekje aan de schoonheidsspecialiste, bij voorkeur in Nederland vanwege de betere prijs-kwaliteit verhouding. Maar hoe fijn zou het zijn als ik dit in Frankrijk kan doen. Ik slaag er in een betaalbare schoonheidsspecialiste te vinden in Aubusson, op 25 minuten rijden. Haar praktijk bevindt zich in het centrum van het stadje, achter in de winkel die ze ook runt met allerlei cadeau- en beauty artikelen. Het is vlak voor kerst en het is druk in de winkel, waar wel een hulp is maar blijkbaar kan die het niet alleen af, want de schoonheidsspecialiste loopt druk heen en weer tussen de behandeltafel en haar winkel. Ondanks dat het oliekacheltje staat te pruttelen is het niet erg behaaglijk, en als ze aan het einde van de behandeling de gezichtsmassage begint met werkelijk ijskoude handen en ik met blauwe lippen van de kou en totaal niet ontspannen bijna vijftig euro aftik, besluit ik dat dit een eenmalige ervaring is. Volgende keer toch maar weer in Nederland. 
Kerst is als altijd warm en gezellig en wordt gevierd volgens een vast patroon met een bezoek aan de kerk met een uitvoering van het gelegenheidskoor waar ik in een ver verleden lid van was en waar mijn ouders nog altijd in zingen. De rest van de familie komt daar ook naartoe en daarna verzamelen we voor een kerstbrunch met Brabantse worstenbroodjes en kerstbrood, een lange wandeling door de bossen, aansluitend borrelen en cadeautjes uitpakken en een lekker diner. Tweede kerstdag is er voor de familie van Rob, en we bezoeken om de beurt zijn (gescheiden) ouders in de verschillende verzorgingshuizen. Met Rob's vader - 87 jaar - gaat het al een tijdje minder goed, en we houden er rekening mee dat we dit jaar opnieuw naar Nederland zullen gaan om afscheid van hem te nemen. Dit komt veel sneller dan verwacht en terwijl het einde van het jaar nadert, en wij ons naar de Albert Heijn reppen voor rookworsten en pindakaas en ons opmaken voor de rit terug naar Frankrijk, krijgen we een telefoontje dat Marius is overleden. Het zet de wereld even op z'n kop en hakt er flink in. Rob gaat met zijn broers aan de slag met de organisatie van de uitvaart en ik probeer de kinderen zo goed mogelijk in het proces te begeleiden. Zij hebben dit nog niet eerder meegemaakt, en hun vragen rond de dood zijn soms confronterend en lastig te beantwoorden, maar ook eerlijk en puur, en ze toveren geregeld een lach op de gezichten. Er is een kerkdienst met aansluitend een bijeenkomst in het crematorium. Dit alles in de Utrechtse wijk Overvecht, waar Marius een groot deel van zijn leven heeft gewoond. Rob en zijn broers hebben vele ooms en tantes, neven en nichten, vrienden en bekenden, soms lange tijd niet meer gezien of gesproken en er wordt veel gepraat en gelachen. Naar goed Utrechts gebruik duikt een aantal familieleden de kroeg in om verder na te praten en herinneringen op te halen.
Met deze indrukwekkende gebeurtenis nog vers in het hoofd, en met alle vermoeienissen in ons lijf, rijden we de volgende dag terug naar de Creuse. Onder een van de viaducten in Parijs zien we een klein en vervallen tentje, met wat spullen links en rechts eromheen. Aan een spijker in het beton hangt een jas. Een trieste aanblik. 
Halverwege de rit staan we bijna een uur vast vanwege een ongeluk verderop, en krijgen we een berichtje van onze Franse buren die waarschuwen voor sneeuw en ijzel. 'Soyez prudent!' Inderdaad is de Creuse met sneeuw bedekt en voorzichtig rijden we de laatste kilometers in het pikkedonker over de gladde, kronkelige wegen naar huis. De buren hebben 's ochtends het hout in de kachel aangestookt, en het is in de keuken lekker behaaglijk. Er staat soep, een quiche en een taart op de tafel. En alsof dat nog niet genoeg is, ligt er als ieder jaar ook een cadeau voor Viggo en Manu.
De kinderen zijn alles bij elkaar drie weken niet naar school geweest, en als de wekker maandagmorgen om 7 uur af gaat vriest het buiten nog 10 graden en moeten mutsen, sjaals en sneeuwlaarzen weer voor de dag gehaald worden. Gelukkig hebben ze zin om weer naar school te gaan en hun vriendjes te zien. Het is voor ons allemaal fijn om het dagelijkse leven weer op te pakken. Veel tijd om bij de gebeurtenissen stil te staan, is er helaas niet. Het huis is door de vorst van de afgelopen weken door en door koud en warmt maar moeizaam op en ik duw geregeld volle kruiwagens met hout door de sneeuw om twee kachels, liefst ook een deel van de nacht, brandend te houden. Op zaterdagochtend rijden we naar het zwembad van Aubusson voor de zwemles die Manu klaar moet stomen voor de zomer. Daarnaast is er het fietsen van Viggo op woensdagmiddag en af en toe een kinderfeestje of speelafspraak en ook onze sociale agenda loopt al snel vol. Ik ben in contact gekomen met Claire, een pianolerares die in dienst van het conservatorium in Gueret lesgeeft in verschillende plaatsen in onze regio. Als ik hoor dat er in Auzances in de avond nog één plek is voor pianoles bedenk ik me geen seconde en geef ik me meteen op. Na ruim 25 jaar heb ik weer pianoles en ik vind het heerlijk. 
Rob gaat weer aan het werk, onder andere op een groot project waarbij een schuur wordt verbouwd tot woning en waar hij de elektra installatie aanlegt. Zijn werkagenda is de komende tijd vol. Na een relatief rustige periode in de makelaardij is de beer weer los, en lijken de Engelsen het vertrouwen terug te hebben nu er meer duidelijkheid is over de uitwerking van de Brexit en de rechten van Britse staatsburgers in de EU gewaarborgd lijken te worden. Verschillende collega's vertrekken voor enkele dagen naar Londen om Leggett te vertegenwoordigen op de 'France show', een grote huizenbeurs, en komen enthousiast en gemotiveerd terug. Het is 'extremely busy' geweest, en potentiële klanten lijken serieuzer dan ooit. "Geluiden als 'we willen over vijf jaar een huis kopen en waren benieuwd naar de markt', hoor je bijna niet meer", vertelt de coördinator van onze regio. Integendeel, zegt hij. "A lot who want to get into France before Brexit bites." 
Nog veel overweldigender is de toename van Franse klanten die zich tot Leggett wenden voor de aan- of verkoop van een huis. Big boss Trevor Leggett is rond de Brexit geregeld op de Franse journaals te zien geweest, en sindsdien weten vele Fransen de Leggett website en kantoren te vinden. Franse klanten stellen andere eisen, zoeken op een andere manier en willen op een andere manier benaderd worden dan bijvoorbeeld Engelse of Nederlandse klanten. Ze zijn bijvoorbeeld meer geïnteresseerd in de diagnostische rapportages die weergeven of er bijvoorbeeld asbest in een huis verwerkt is, en of de elektrische installatie gebreken vertoont. Hoofdkantoor verzoekt ons vriendelijk doch dringend nog eens kritisch naar onze Franse teksten te kijken. De marketeers van Leggett nemen de marketingstrategie nog eens kritisch onder de loep, en de Franstalige website wordt dusdanig ingericht dat deze matcht met de behoefte van de Franse klanten.
Mijn inbox ontploft zo'n beetje, de agenda is de komende tijd gevuld met bezichtigingen, en de eerste verkoop van het jaar is al een feit. Ik kan alle aanvragen nauwelijks bolwerken maar het geeft ook weer veel energie en voldoening, en ik vind het fascinerend om te zien hoe de huizenmarkt een graadmeter is voor het vertrouwen van consumenten. 
Persoonlijk zou ik verwachten dat het anders zou zijn nu de wereld zo op z'n kop staat met de knotsgekke Trump aan de macht en anti-Europeanen Wilders en Le Pen die aan populariteit winnen. 'Niet meer welkom in Frankrijk', kopt een Nederlandse woonachtig in Frankrijk op een website 'voor en door alle Nederlandstaligen in Frankrijk'. Ze doelt op de presidentsverkiezingen die binnenkort in Frankrijk worden gehouden, stelt vast dat ze niet meer in Frankrijk wil wonen met Marine Le Pen aan de macht en vraagt de lezers hoe zij hierover denken. Zoals vaak op deze portal gaat de discussie vele kanten op, maar er zijn ook serieuze en bezorgde reacties. "Ik weet wel dat mijn mooie leven in Frankrijk ten einde loopt als Frankrijk onder haar regime de EU verlaat", reageert iemand, en hij hoopt voor heel Europa dat 'de volksmenners die volgens beproefd recept één bevolkingsgroep tot zondebok benoemen aan het kortste eind trekken en we in staat blijven onderscheid te maken tussen goed en kwaad'. Een ander schrijft: "Linksom of rechtsom, er komt een verandering in het 'vreemdelingen- en uitkeringsklimaat'. Niet alleen in Frankrijk, maar overal. Dus verhuizen hoef je niet." 
Door deze discussie moet ik denken aan het liedje 'België', van 'Het Goede Doel', uit 1983. 'Waar kan ik heen?'

Is er leven op Pluto 

Kun je dansen op de maan 

Is er een plaats tussen de sterren waar ik heen kan gaan

Is er leven op Pluto

Kun je dansen op de maan 

Is er een plaats tussen de sterren waar ik heen kan gaan

Snoeien en kappen om het broodbakhuisje vrij te maken zodat we het terrein straks af kunnen zetten voor de kippen.

Wat ook weer leuke nieuwe doorkijkjes oplevert.

Viggo heeft er weer een diploma bij, na een ochtend met school in het laboratorium waar ze onderzoek hebben gedaan naar bacteriën.

Koekjes in kerststemming, van de buurvrouw.

Daar issie weer! Le Père Noël in ons dorp! Cadeautjes, hapje drankje, en gezellig bijkletsen met onze dorpsgenoten.

En de volgende dag nog meer Père Noël, in het naburige dorpje Chard

Prachtig weer in december, van winter is nog niets te merken.

Aux Pays- Bas.

Heel ontspannend, sprookjes luisteren op de langspeelplaat bij opa en oma. (Wat is dat mama, een langspeelplaat?)

En luisteren naar good old Kinderen voor kinderen.

Ganzenborden met oma.

Met vrienden uitwaaien aan zee in Zandvoort op de laatste dag van het jaar.

Terug in de Creuse.

Een nieuw huis, een nieuw begin

Het is een klein en eenvoudig rijtjeshuis in een typisch Creusois dorpje, waar de bakker al lang is vertrokken en de Française die de superette runt de pensioengerechtigde leeftijd reeds lang voorbij is. Alleen de eeuwenoude kerk, fier in het midden van het dorp, zal nooit verdwijnen. 
Het huisje heeft alles om verliefd op te worden. Beneden één grote, open ruimte, met een houtkkachel en een authentiek balkenplafond, en aan de achterkant open deuren naar een gezellige cour met kiezelstenen met een prachtig uitzicht op het gemoedelijke, heuvelachtige landschap. Boven zijn twee slaapkamers en een prima badkamer met ligbad. De woonkamer biedt toegang tot een mooie, gewelfde kelder. Een vlak stukje land van ruim duizend meter, grenzend aan een bos, aan de overkant van de weg maakt het plaatje compleet. 
De eigenaren van het pandje, een zeer sympathiek Engels stel van rond de vijftig, hebben het huis tien jaar geleden gekocht als vakantiehuis. Met het oog op een permanente vestiging in de Creuse in de toekomst hebben ze een groter huis gekocht. Vrijstaand en met een grotere tuin, zo'n twintig kilometer verderop. Met pijn in het hart nemen ze afstand van het huis waar ze tien jaar alle vakanties hebben doorgebracht in het dorp waar ze inmiddels veel vrienden hebben. De waarde van het huis is in de afgelopen tien jaar gedaald en voorzichtig tast ik af wat hun ideeën en verwachtingen zijn hieromtrent. Het echtpaar is er op voorbereid dat ze geld zullen verliezen en ze reageren opvallend luchtig en nuchter. Ik krijg een reservesleutel in mijn handen gedrukt en ze wensen me succes met de verkoop. We schrijven maart 2016.
Vanaf het begin is er veel belangstelling. Onder meer van een Engelse die in China werkt als docent Frans en veelvuldig in de Limousin is geweest. Ze kent de omgeving goed en wil er graag een huis kopen. Dit lijkt het perfecte object, maar ze is gebonden aan de Chinese schoolvakanties en kan niet zomaar op het vliegtuig stappen om het te bezichtigen. Nerveus mailt ze bijna wekelijks met de vraag of het huis nog beschikbaar is. Ik heb verschillende bezichtigingen, maar een bod blijft tot mijn verbazing uit. Een Engels stel wil het graag kopen maar twijfelt of de tuin wel voldoende speelruimte biedt aan de hond. 
Dan is het 23 juni en besluiten de Engelsen via het beruchte referendum uit de EU te stappen. De koers van het pond komt in een vrije val en even ligt alles stil. Ongeveer een week later krijg ik een telefoontje van een Engelse klant die eerder via de mail interesse heeft getoond en om aanvullende informatie heeft gevraagd. Ze heeft geen tijd om naar Frankrijk te komen en wil het huis ongezien kopen, omdat ze bang is dat het anders weg is. Ze heeft reeds een koper voor haar huis in Engeland, alleen moet de zaak nog officieel bekrachtigd worden. Ze heeft ook al een ander huis gekocht in Engeland, kleiner en een stuk goedkoper, en met de overwaarde van het verkochte huis kan ze het Franse stulpje financieren. Twee voor de prijs van één, licht ze toe. Ik vraag of ze zeker weet dat ze niet eerst de oversteek wil maken om het huis te bekijken, maar ze is zeker van haar zaak. "It just feels right", zegt ze met een Yorkshire accent.
Koper en verkopers zijn er snel uit, alleen moet mijn Engelse klant op zoek naar een persoonlijke lening zodat ze over enkele weken de aanbetaling, tien procent van de verkoopprijs, kan betalen. De overdracht van haar Engelse huis zal naar verwachting medio oktober zijn en voor die tijd heeft ze geen geld beschikbaar. Na enkele dagen mailt ze dat het rond is en dat we verder kunnen. De verkopers, die vanwege de Brexit de bui al zagen hangen en vreesden voor een langdurig verkoopproces, zijn blij met deze onverwacht snelle gang van zaken.
Helaas maakt vreugde gedurende het proces plaats voor irritatie en wantrouwen bij de verkopers. De communicatie met de Engelse koper verloopt moeizaam, ze reageert niet op mijn e-mails, haar mobiele telefoon doet het op een gegeven moment niet meer, ik moet continu achter zaken aan gaan, en het duurt erg lang voordat ze de aanbetaling heeft gedaan. Ze legt uit dat ze erg druk is, en weinig tijd heeft om mails te beantwoorden. Ze is hoofddocent op een school, maakt naar eigen zeggen zestig uur per week, en heeft als alleenstaande (gescheiden) ouder de zorg voor een geestelijk gehandicapte, volwassen dochter. "My life is hectic!", besluit ze één van haar mails. 
Aangezien de vrouw van het verkopende stel ook in het onderwijs werkt, willen beide partijen graag tekenen in de schoolvakantie in oktober. Er wordt een voorlopige datum van 21 oktober bij de notaris afgesproken, maar de verkoop van het Engelse huis wil maar niet vlotten. Handtekeningen zijn al lang geleden gezet, maar er moeten nog 'bits and pieces' worden geregeld voordat het huis overgedragen kan worden. Twee weken voor de afgesproken datum laat koper weten dat 21 oktober niet gehaald kan worden. Zonder te overleggen heeft ze tickets geboekt voor begin december. Verkopers zijn de wanhoop nabij en hebben geen vertrouwen meer in de koper. "Als wij een huis kopen, zorgen we ervoor dat we het kunnen betalen, en laten we de verkopers niet maanden in onzekerheid", mailen ze boos. Ze zijn in de zomer benaderd door een buurman die het huis wilde kopen, maar dit bod hebben ze afgehouden uit loyaliteit met de Engelse. "Als we begin december niet kunnen tekenen, zetten we het huis weer op de markt", schrijven ze in hun mail en voegen er aan toe dat ze het zomerseizoen hebben gemist om hun huis te verkopen. Inmiddels is er zoveel tijd verstreken dat beide partijen een aanvulling moeten ondertekenen op het voorlopig koopcontract met nieuwe data, aangezien het contract niet langer geldig is. De verkopers hebben reeds de notaris gemachtigd voor hen te tekenen, met de nodige kosten die daarmee gepaard gaan, en zijn opgelucht te horen dat ze die kosten niet opnieuw hoeven maken.
Eind november komt er dan eindelijk goed nieuws uit Engeland. Het Engelse huis is verkocht en het geld voor het Franse huis kan overgemaakt worden. Ik bel mijn Engelse klant die tot mijn grote schrik vertelt dat ze thuis zit vanwege een aanrijding met de auto. Hoewel het persoonlijk letsel meevalt, is ze niet aan het werk gegaan, en bovendien zit ze midden in de verhuizing. "Maar ik kom in december wel tekenen hoor!", zegt ze als ze de bezorgdheid in mijn stem hoort. "Don't worry, never a dull moment with me", lacht ze. Opgelucht haal ik adem en ik vraag op welk mobiel nummer ze straks in Frankrijk bereikbaar zal zijn. Ik zal haar van tevoren nog een paar keer bellen om er zeker van te zijn dat ze in het juiste vliegtuig naar Limoges stapt. Ook regel ik een afspraak voor haar bij een verzekeraar voor de verplichte woonhuisverzekering. Alles wat eventueel nog fout kan gaan, sluit ik uit. Bij nieuwe verrassingen is niemand gebaat.
Ik mail de verkopers dat het eindelijk allemaal rond lijkt en dat mijn klant binnenkort komt tekenen. We zullen afspreken bij het huis, want dat heeft ze tenslotte nog niet gezien. We kunnen dan meteen de meterstanden opnemen. "Zou je dat wel doen?", vragen de verkopers bezorgd. "Stel dat ze op het laatst alsnog afhaakt?' 
De grote dag is gekomen. 's Ochtends pak ik de sinterklaascadeautjes in voor de kinderen, en maak ik enkele gedichtjes. 's Middags vertrek ik naar het inmiddels beruchte huis waar ook ik al die maanden niet meer geweest ben. De meubels zijn grotendeels weg en eerlijk is eerlijk, dan zie je toch beter de mankementen van een huis. Dan hoor ik een auto stoppen en ontmoet ik mijn klant voor het eerst in levende lijve. Een typische Engelse, met een blonde bobline, zorgvuldig opgemaakt en de lange nagels gelakt in een modern kleurtje. De vrouw die zich voorstelt als haar zus heeft gitzwart geverfd haar en loopt er een stuk smoezeliger bij. "Hi, nice to finally meet you! Here is the strange woman from England!", zo stelt mijn klant zich voor, om direct door te lopen naar het huis. "Hello house! Hello My house!, lacht ze. Eenmaal binnen is vooral de zus erg enthousiast, te horen aan een voortdurende stroom opgewonden kreten. Mijn klant zegt niet zoveel, en even ben ik bang dat ze zich alsnog gaat bedenken. Dan zegt ze dat ze alles even rustig op zich in wil laten werken, dat ze zo vaak naar de foto's heeft gekeken, en dat ze even moet wennen nu het huis leeg en kaal is. "Het is precies zoals ik het in mijn hoofd had, alleen moet ik er nog mijn huis van maken." Ze denkt even na en zegt dan: "Het huis heeft een kerstboom nodig. Waar kan ik hier een kerstboom kopen?"
In de wachtkamer bij de notaris lijkt alle stress van haar af te vallen en vertelt ze ontspannen over alle hectiek in de afgelopen maanden. Huis verkocht, twee huizen gekocht, een drukke baan, de zorg voor haar gehandicapte dochter, een auto-ongeluk. Volgend jaar wordt ze vijftig en gaat haar dochter, die 27 jaar is, het huis uit, naar een begeleid wonen project. Het is tijd dat we allebei ons eigen leven krijgen, zegt de Engelse. En of dat nog niet genoeg live events in korte tijd zijn, heeft ze geheel onverwacht ook nog de liefde van haar leven gevonden. Via via, een bekende kunstenaar, die ook nog eens bij haar in de buurt woont. Volgend jaar willen we hier in Frankrijk trouwen, vertelt ze en ze straalt van top tot teen.
Dan wordt er op de deur geklopt en komt de notaris ons halen. Hij licht de koopakte toe en legt uit aan mijn klant dat ze voorzichtig moet zijn als ze het huis wil verhuren, omdat huurders in Frankrijk goed beschermd zijn. "I'm not gonna rent it", zegt ze beslist. Ze wil zelf zoveel mogelijk van het huis genieten, zal er kerstmis vieren met haar nieuwe geliefde en ook de Ryan Air vlucht voor februari is reeds geboekt. Na zes maanden mag ze eindelijk de elektronische handtekening zetten. Voor haar nieuwe huis. Een nieuw begin. "Christmas comes early this year."

Renovatie four à pain: nu het dak geplaatst is, kunnen de muren opgemetseld worden met natuursteen.

Achterkant opmetselen.

Voorkant klaar.

Achterkant klaar.

Randafwerking.

Mooi afgewerkte draagbalken.

Manu zes jaar! Hieperdepiep hoera!

Les invitations voor het kinderfeestje.

We organiseren een spannende schatzoektocht voor zijn feestje.

Waor is da feestje, hier is da feestje!

"Teken Père Noël"

Flessen gooien.

De kinderen doen allerlei spelletjes waarmee ze een letter verdienen. Deze letters vormen een woord die leidt naar de schat.

Cadeautjes!

Moeiteloos gaan we over op het sinterklaasfeest. "Heel hard zingen anders hoort hij jullie niet!"

Wat een geluk.....de sint kwam helemaal naar Frankrijk.....!

Wandelen in de prachtige omgeving van Moutier-Rozeille, tussen Aubusson en Felletin.

Ons huis, badend in de herfstzon, een keer vanuit een ander perspectief.